باسلام بر اساس مقررات قانون مدنی ایران، هر یک از ورثه نسبت به ترکه (اعم از اموال منقول و غیرمنقول متوفی) اشاعه یا مالکیت مشاع دارند و تصرف مستقل هر یک از ورثه در اموال ترکه بدون رضایت سایر ورثه فاقد وجاهت قانونی است.
### 1. اصل مالکیت مشاع ورثه
ماده 867 قانون مدنی:
> "ترکه متوفی به محض فوت او به وارثان منتقل میشود، اگرچه تقسیم هنوز نشده باشد."
مطابق ماده 876:
> "وراث نسبت به ترکه متوفی مشترکاً مالک مشاع هستند و هیچ وارثی حق تصرف منفردانه در مال مشاع را ندارد مگر با اذن سایر وراث یا پس از تقسیم."
### 2. تصرف در اموال منقول (مانند اثاثیه، فرش، لوازم و ...)
ماده 581 قانون مدنی:
> "هریک از شرکاء میتواند بدون رضایت شرکای دیگر در مال مشترک دخل و تصرفاتی که متضمن ضرر به شریکان دیگر نباشد، انجام دهد."
اما مطابق عرف و رویه قضایی، تصرفات مادی مانند جابجایی، اخفاء، انتقال، فروش یا بخشش اموال مشترک بدون رضایت سایر ورثه، تصرف عدوانی محسوب میشود و قابل پیگرد است.
### 3. انتقال یا هدیه دادن مال مشترک
هیچ یک از وراث حق ندارند سهم سایر ورثه را بدون اجازه آنها به غیر منتقل و یا به کسی اعطا کنند.
=> انتقال مال، اعم از هبه یا فروش، بدون اذن سایر شرکاء در مال مشاع، باطل و قابل اعتراض است.
### 4. ضمانت اجرا
مطابق ماده 308 قانون مدنی و ماده 159 قانون آیین دادرسی مدنی:
- چنانچه یکی از ورثه بدون اذن سایرین، اموال منقول متعلق به ترکه را تصرف، جابجا یا منتقل نماید، سایر ورثه حق اقامه دعوی تصرف عدوانی، مطالبه مثل یا قیمت مال و الزام به استرداد آن را دارند.
- در مواردی که عمل وارث جنبه کیفری مانند خیانت در امانت نیز پیدا کند، ممکن است به موجب مواد 673 و 674 قانون مجازات اسلامی مورد تعقیب قرار گیرد.
### نتیجه:
صرف سکونت یکی از ورثه در خانه پدری، هیچگونه حقی جهت تصرف، جابجایی یا انتقال اموال منقول ترکه بدون رضایت صریح سایر ورثه به او نمیدهد و چنین اقداماتی از منظر قانون باطل بوده و ضمانت اجرای حقوقی و بعضاً کیفری
در چنین مواردی سایر وراث میتوانند مطالبه سهمالارث خود یا استرداد مال نزد مرجع قضایی را درخواست کنند.