باسلام در خصوص سؤال شما مطابق با مقررات قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 و اصلاحات بعدی، پاسخ به موارد مطرح شده به شرح زیر است:
### 1. مسئولیت کیفری پسر 13 ساله
مطابق ماده 147 قانون مجازات اسلامی:
> «سن بلوغ در جرایم موجب تعزیر، قصاص و دیات در پسران، 15 سال تمام قمری است.»
همچنین طبق ماده 88 همان قانون:
> «در مورد اطفال و نوجوانانی که مرتکب جرم میشوند با توجه به سن، نوع جرم، شرایط، سوابق و شخصیت وی، دادگاه میتواند اقدامات تأمینی و تربیتی مقرر کند.»
پس:
- پسر شما که 13 سال دارد و به سن بلوغ کیفری (15 سال قمری) نرسیده، مسئولیت کیفری نداشته و به مجازات تعزیری یا کانون اصلاح و تربیت محکوم نمیشود.
- با توجه به مقررات، مسئولیت پرداخت دیه (پرداخت خسارت ناشی از جنایت) با ولی او (در اینجا شما به عنوان ولی یا سرپرست) است.
- سابقه فرزند شما در مدرسه ممکن است در تصمیم دادگاه جهت اقدامات تأمینی مؤثر باشد، اما موجب ارسال به کانون نمیشود.
### 2. میزان دیه شکست دندان و پارگی لب
#### الف) دیه دندان
مطابق ماده 547 قانون مجازات اسلامی (بخش دیات):
> «دیه هر یک از دندانهای اصلی بیست صدم (2/20) دیه کامل است چه در بالا باشد یا پایین، چه در جلو باشد یا عقب...»
طبق بخشنامههای قوه قضائیه، دیه کامل در سال 1403 معادل 1,200,000,000 ریال (یک میلیارد و دویست میلیون تومان) است.
- دیه هر دندان اصلی: 1,200,000,000 × 2/20 = 60,000,000 ریال (شصت میلیون تومان)
(در صورت مشخص شدن اینکه دندان شیری بوده، پرداخت ارش مقرر میشود که اصولاً کمتر از این مبلغ است و توسط کارشناس تعیین میشود)
#### ب) دیه پارگی لب
مطابق ماده 589 قانون مجازات اسلامی:
> «قطع هر مقدار از لب بالا یا پایین که تمامی عرض لب را ببرد، دیه کامل دارد و در غیر این صورت ارش دارد.»
- اگر تمام لب پاره نشده و صرفاً زخم و بخیه بوده باشد، ارش (دیه غیر مقدر) بر اساس نظر پزشکی قانونی و تشخیص دادگاه تعیین میشود.
- معمولاً زخم لب منجر به پرداخت ارش خواهد بود که میزان آن کارشناس پزشکی قانونی با توجه به شدت و آثار جراحت تعیین میکند و رقم دقیقی ندارد، اما معمولاً کمتر از دیه شکست دندان است.
### 3. پرداخت جریمه نقدی به جز دیه
درانواع ضرب و جرح عمدی یا شبهعمدی کودکان زیر سن مسئولیت کیفری (15 سال قمری برای پسران)، فقط دیه و در صورت وجود خسارت مازاد (خسارت معنوی یا هزینه درمان مازاد) قابل مطالبه است و مسئولیت کیفری و جریمه نقدی موضوعیت ندارد.
### خلاصه پاسخ
1. فرزند 13 ساله شما مسئولیت کیفری نداشته و به کانون اصلاح و تربیت فرستاده نخواهد شد.
2. پرداخت دیه برعهده سرپرست (والدین) است.
3. بابت هر دندان اصلی شکسته 60 میلیون تومان (در سال 1403) و بابت پارگی لب، مبلغی به عنوان ارش (به تشخیص پزشکی قانونی و دادگاه) باید پرداخت شود.
4. جریمه نقدی جدا از دیه وجود ندارد؛ فقط دیه و ارش تعیین میشود.
5. در صورتی که آسیبی بیشتر باشد یا زخم لب شدید باشد، ممکن است مبلغ ارش افزایش یابد.
در صورت نیاز به برآورد دقیقتر، کمیت و کیفیت آسیب توسط پزشکی قانونی باید بررسی شود.