با توجه به توضیحی که دادید، باید بین ضمانت تجاری و ضمانت مدنی تفکیک کرد. اختلاف پاسخها نیز از همین جا ناشی میشود که شخص عادی ممکن است به سختی متوجه این اصطلاحات حقوقی شود.
در فرض شما:
۱. شخص بدهکار به شما سفته داده است.
۲. برادر او در قسمت ضامنین پشت سفته را امضا کرده است.
۳. شما واخواست نکردهاید.
نتیجه حقوقی به طور خلاصه:
۱. علیه صادرکننده سفته (بدهکار اصلی)، حتی بدون واخواست نیز میتوانید مطالبه وجه سفته را مطرح کنید فقط امتیازات خاص اسناد تجاری را از دست داده اید، مثلاً چی؟ تامین خواسته بدون تودیع خسارت احتمالی به دادگاه
۲. علیه ضامن پشت سفته، نظر غالب در رویه قضایی این است که اگر امضای او به عنوان ضامن تجاری سفته باشد، برای استفاده از مسئولیت تضامنی و مزایای تجاری، واخواست سفته در مهلت قانونی لازم است. در صورت عدم واخواست (مشابه مورد شما) معمولاً امکان استناد به مسئولیت تجاری ضامن از بین میرود.
راه حل:
اگر بتوانید ثابت کنید که امضای برادر، ضمان مدنی مستقل از دین بوده و صرفاً یک ظهرنویسی تجاری نبوده است، در این صورت میتوان به قواعد ضمان مدنی در قانون نیز استناد کرد. البته پذیرش این استدلال در همه دادگاهها یکسان نیست و به مفاد سند و برداشت دادگاه بستگی دارد.
بنابراین، اگر صرفاً امضای او در قسمت «ضامنین» سفته درج شده و قرارداد یا تعهد جداگانهای وجود ندارد، احتمال محکومیت صادرکننده به تنهایی بیشتر است.
پس برای محکوم کردن ضامن باید دادگاه را قانع کنید که تعهد وی یک ضمان مدنی مستقل بوده، نه صرفاً ضمانت تجاری تابع مقررات واخواست.
لذا بهتر است در لایحه، جهت اثبات خواسته خود نسبت به ضامن، علاوه بر استناد به مقررات اسناد تجاری، به قواعد عمومی قراردادها و ضمان مدنی نیز اشاره کنید تا در صورت نپذیرفتن مسئولیت تجاری، دادگاه امکان بررسی مسئولیت مدنی ضامن را نیز داشته باشد.
نکته مهم: اگر ضامن در سند جداگانهای نیز تعهد برادرش را کرده باشد هردو محکوم می شوند.