باسلام پرسشگر ارجمند احراز حق ریشه و اعیانی و حقوق ناشی از تصرفات زراعی یا احداث بنا منوط به اثبات اذن مالک و نوع رابطه حقوقی طرفین است و صرف تصرف طولانی مدت مالکیت ایجاد نمیکند اما اسناد و قرائن مانند کارشناسی و استشهادیه میتواند در مطالبه حقوق احتمالی مؤثر باشد
سلام با توجه به حکم دادگاه تجدیدنظر که اذن مالک را برای ساخت بنا مفروض گرفته، حق دریافت بهای اعیانی(ساخت بنا) محفوظ هست. همچنین دلایل خوبی برای اجرتالمثل نگهبانی، سرایداری، بهای درختان و زراعت(نَه تحت عنوان حق ریشه) وجود دارد.
سلام و احترام.
با توجه به شرحی که ارائه کردهاید، پرونده شما چند جنبه حقوقی متفاوت دارد و پاسخ قطعی نیازمند مطالعه آرای دادگاه و مدارک است، اما از نظر کلی نکات زیر قابل توجه است:
۱. حق زارعانه و حق ریشه
اگر پدر شما از سال ۱۳۴۰ تا دهها سال به کشت و زرع، غرس اشجار، آبادانی و بهرهبرداری از زمین مشغول بوده و این اقدامات با اطلاع و اذن مالک یا حداقل بدون مخالفت وی انجام شده باشد، امکان طرح یا اثبات حق زارعانه، حق ریشه، حق غرس و اعیان وجود دارد.
مدارکی که فرمودید مانند:
همگی میتوانند در اثبات این حقوق مؤثر باشند.
۲. بنای احداثی توسط پدر
اگر رأی تجدیدنظر تصریح کرده باشد که «در صورت اثبات اذن مالک، بنا متعلق به پدر شماست»، باید تمرکز شما بر اثبات اذن صریح یا ضمنی مالک باشد.
مواردی مانند:
میتواند از قرائن اذن ضمنی محسوب شود.
۳. اقدام فرزند مستأجر متوفی
نکته مهم این است که صرف فرزند بودن مستأجر فوتشده، به خودی خود مالکیتی ایجاد نمیکند. باید بررسی شود:
زیرا خرید بخشی از سهام مشاع لزوماً به معنای امکان تصرف انحصاری کل ملک نیست.
۴. اعتراض شخص ثالث وراث
این موضوع نشان میدهد حتی برخی از وراث مالک نیز با نحوه اجرای حکم یا ادعای خواهان موافق نبودهاند که میتواند به نفع شما باشد.
۵. پلمب ملک و لوازم منزل
اگر لوازم و اثاثیه شخصی شما داخل ملک پلمب شده باشد، بسته به وضعیت پرونده ممکن است امکان درخواست:
نیازمند بررسی بیشتر و گفتگوی متقابل است تا راهنمایی شوید
مستندات باید. برررس شود
کاربر محترم مسائل ملکی بسیار پیچیده و تخصصی میباشد جهت اتلاف وقت و هزینه حتماً مدارک را به رویت وکیل برسانید صرفاً با رویت اسناد و مدارک امکان اظهار نظر دقیق وجود دارد
حکم خلع ید به معنای نفی مطلق حقوق مالی پدرتان نیست. باید میان «حق مالکیت بر زمین» و «حقوق ناشی از تصرف و احداث بنا» تفکیک قائل شد. دادگاه تجدیدنظر در سال ۸۴ بر لزوم اذن مالک تأکید کرده، اما این به معنای آن نیست که پدرتان به عنوان یک متصرف بدون هیچ حقی شناخته شود. تصرفات طولانیمدت (قریب ۶۰ سال)، آن هم به صورت مسالمتآمیز و با انجام اقداماتی چون ساخت بنا، کاشت درختان و پرداخت عوارض، یک «ید» مستقر و با حسن نیت ایجاد کرده است. رویه قضایی و دکترین حقوقی، چنین تصرفاتی را واجد آثار حقوقی میداند. این تصرف طولانی، اماره قوی بر صحت و قانونی بودن تصرفات اولیه و مستمر است و اصل بر این است که این تصرف با اذن مالک بوده، مگر آنکه خلافش ثابت شود.
مدارک شما یعنی استشهادیه محضری ۴۰ سال پیش، عکسهای هوایی و گزارش کارشناسی، دقیقاً برای اثبات همین حسن نیت و استمرار تصرف هستند. همچنین باید توجه داشت که «حق ریشه» نهادی مختص اراضی مزروعی است و صرفاً به زارع صاحب نسق تعلق میگیرد و با توجه به گفته شما که دادسرا زمین را غیرمزروعی اعلام کرده، این حق موضوعیت ندارد. اما آنچه کاملاً قابل مطالبه است، «اجرتالمثل نگهبانی و سرایداری» و «هزینه ساخت و مصالح بنا» میباشد. وقتی مالک، پدر شما را به عنوان یک نگهبان یا کارگر در ملک خود میپذیرد، عرفاً و قانوناً مکلف به پرداخت حقالزحمه است و برای بنای احداثی، اگر مالک از ساخت بنا مطلع بوده و سکوت کرده، نمیتواند بدون پرداخت هزینه، آن را تملک کند.
برای فک پلمب فوری، میتوانید با ارائه مستندات مالکیت بر لوازم داخل منزل (فاکتور، شهادت شهود) به دادگاه صلح، درخواست رفع پلمب و تحویل اموال شخصی را بدهید.
ادعای اصلی شما باید «مطالبه اجرتالمثل ایام تصرف» و «مطالبه قیمت اعیانی» بر اساس قاعده «دارا شدن غیرعادلانه» و مواد ۳۰۶ و ۳۰۸ قانون مدنی باشد. استدلال این است که مالکان با سکوت در برابر تصرفات و ساختوساز، در واقع آن را تأیید ضمنی کردهاند و اکنون نمیتوانند بدون پرداخت هزینه، منتفع شوند.
اما برای احقاق کامل حقوق، طرح یک دعوای مستقل علیه تمام وراث با خواسته «مطالبه قیمت اعیانی احداثی و اجرتالمثل نگهبانی» ضروری است. مستندات محکم شما (استشهادیه محضری، عکسهای هوایی و نظریه کارشناسی) حسن نیت و استمرار تصرف را اثبات میکند. با این حجم از مدارک، شانس موفقیت در این دعوا بالاست.