برای حق ریشه اگر که از قبل آن متصور شده باشد و مدت زمان ۲۰ سال گذشته باشد و شما در آن زمین کشت و زرع کرده باشید  تحت شرایطی بله 

برای پس گرفتن زمین شرایط فرق می‌کند و نیازمند گفتگوی متقابل است تا با جزئیات بیشتر راهنمایی شوید

شاید 

با توجه به جزئیاتی که ارائه دادید، تحلیل حقوقی وضعیت به شرح زیر است:

۱. وضعیت مالکیت و اسناد(نقطه قوت شما):

داشتن نسق سال ۴۵ به همراه پرداخت آب‌بهاء و داشتن دفاتر و سفته‌ها، نشان‌دهنده این است که پدربزرگ شما مالک رسمی و قانونی زمین‌های خود بوده‌اند. در اصلاحات ارضی، پرداخت آب‌بهاء و دریافت سند یا نسق نهایی، انتفاع از زمین را به مالکیت کامل نزدیک می‌کند مگر اینکه شرایط خاصی در اسناد درج شده باشد.

۲. وضعیت واگذاری ۱۰ هکتار توسط هیئت ۷ نفره در سال ۶۴:

هیئت‌های تقسیم اراضی در دهه ۶۰ گاهی اقدام به تعیین تکلیف اراضی مشاع می‌کردند اما عبارت "کشت موقت" بسیار کلیدی است:

- واگذاری زمین به صورت کشت موقت یا کشت مشترک، معمولاً به معنای واگذاری حق کشت و محصول است نَه واگذاری مالکیت ریشه.

- حق ریشه: اگر شخصی دیگر در آن ۱۰ هکتار "ریشه" را خریده باشد، سند مالکیت او باید به نام "ریشه" باشد اما اگر واگذاری صرفاً برای کشت بوده، مالکیت اراضی همچنان مشاعی باقی می‌ماند.

۳. پاسخ به سؤالات شما:

- آیا امکان پس گرفتن زمین وجود دارد؟

- اگر واگذاری صرفاً مجوز کشت بوده: بله؛ شما همچنان مالک ۱۰ هکتار مشاع هستید. می‌توانید با استناد به سند نسق سال ۴۵ و عدم انتقال رسمی مالکیت، تقاضای تعیین تکلیف نهایی و استرداد زمین را از طریق اداره اصلاحات اراضی یا دادگاه حقوقی مطرح کنید.

- اگر شخصی ادعای مالکیت ریشه داشته: اگر در سال ۶۴ یا بعد از آن، سند مالکیت ریشه به نام شخص دیگر منتقل شده، کار سخت‌تر می‌شود اما با توجه به اینکه نسق و پرداخت‌ها نزد شما بوده، اگر انتقالی صورت گرفته باشد که بدون رضایت شرکا یا بدون پرداخت سهم شما از ارزش زمین بوده، می‌توانید ادعای "باطل بودن معامله کنید.

- آیا امکان گرفتن اجاره یا حق ریشه وجود دارد؟

- حق ریشه: اگر مالکیت ریشه هنوز به نام شما(پدر بزرگ) باشد، حق ریشه متعلق به شماست. اگر شخص دیگر آن را تصرف کرده، شما باید حقوق مالی ناشی از آن(اجرت‌المثل) را مطالبه کنید.

- اجرت‌المثل: حتی اگر زمین تحت کشت شخص دیگری باشد، اگر مالکیت ریشه با شما باشد، او باید اجرت‌المثل ایام تصرف بپردازد یعنی از زمانی که بدون مجوز یا قرارداد رسمی، از زمین شما استفاده کرده، مشمول پرداخت اجاره‌بهای عرفی است.

۴. اقدامات پیشنهادی فوری:

1. استعلام از اداره اصلاحات اراضی: با در دست داشتن نسق سال ۴۵، به اداره اصلاحات اراضی منطقه بروید و پرونده کد مالکیت آن ۱۰ هکتار را بررسی کنید. بپرسید: آیا سند مالکیت ریشه به نام چه کسی صادر شده؟ آیا واگذاری سال ۶۴ به صورت "سلب مالکیت" بوده یا فقط "مجوز کشت"؟

2. استعلام از ثبت اسناد: چک کنید که آیا برای آن ۱۰ هکتار سند تفکیکی به نام شخص دیگر صادر شده یا خیر.

3. اقدام حقوقی:

    - اگر سند به نام دیگری نیست: دادخواست مطالبه اجرت‌المثل مطرح کنید.

    - اگر سند به نام دیگری است اما با اسناد شما متناقض است: دادخواست ابطال معامله بر اساس اسناد اصلاحات ارضی دهید. اسناد اصلاحات ارضی در دادگاه‌های ایران اعتبار بالایی دارند به ویژه اگر پرداخت آب‌بهاء توسط شما انجام شده باشد.

ـ با توجه به گذشت زمان زیاد، ممکن است شخص مقابل ادعای مالکیت از طریق تصرف طولانی‌مدت کند اما چون اسناد رسمی و پرداخت‌ها نزد شماست، اولویت با شماست.

بدون بررسی دقیق نمیتوان اظهارنظر کرد

اگر پدربزرگ شما قبل از واگذاری سال ۱۳۶۴ مالک یا صاحب نسق قانونی بوده و مدارکی مانند نسق اصلاحات ارضی، دفترچه زراعی، قبوض آب‌بها، سوابق پرداخت‌ها و سایر اسناد را در اختیار دارید، این مدارک می‌توانند برای اثبات حقوق شما بسیار مهم باشند.