بله، هرچند در قوانین ایران مادهای وجود ندارد که بهطور صریح بگوید «دیوارکشی در مرز اراضی زراعی ممنوع است»، اما مجموعهای از مقررات و اصول حقوقی میتواند مانع چنین اقدامی شود، اگر دیوارکشی موجب اخلال در بهرهبرداری متعارف از اراضی مجاور گردد.
از جمله:
* **ماده ۱۳۲ قانون مدنی** مقرر میکند: *«کسی نمیتواند در ملک خود تصرفی کند که مستلزم تضرر همسایه شود، مگر تصرفی که به قدر متعارف و برای رفع حاجت یا دفع ضرر از خود باشد.»* بنابراین اگر دیوار یا تیرچه بتنی موجب سایهاندازی غیرمتعارف، کاهش سطح مانور ماشینآلات کشاورزی، انسداد مسیرهای عرفی، یا ایجاد خسارت در بهرهبرداری از زمین مجاور شود، میتوان به استناد این ماده به آن اعتراض کرد.
* همچنین **قاعده لاضرر** که در حقوق ایران پذیرفته شده است، اجازه اعمال حق مالکیت به نحوی که موجب ورود ضرر نامتعارف به دیگران شود را نمیدهد.
* در مورد اراضی کشاورزی نیز، هدف از تعیین حدود و مرزها صرفاً مشخص کردن مالکیت نیست؛ بلکه در عمل، حریم مرز مشترک امکان انجام عملیات زراعی، تردد ادوات، آبیاری و زهکشی را نیز فراهم میکند. اگر احداث دیوار یا نصب پایههای بتنی این کاربری متعارف را مختل کند، ممکن است از مصادیق **ایجاد مزاحمت یا سوءاستفاده از حق مالکیت** تلقی شود.
بنابراین اگر دیوارکشی باعث کاهش امکان بهرهبرداری از زمین شما شده باشد، میتوانید حسب مورد:
* دعوای **رفع مزاحمت** یا **ممانعت از حق** مطرح کنید؛
* در صورت ورود خسارت، **مطالبه خسارت** بخواهید؛
* و در صورت لزوم، درخواست **کارشناسی رسمی دادگستری** برای احراز تأثیر دیوار بر بهرهبرداری کشاورزی (از جمله سایهاندازی، محدود شدن حرکت ماشینآلات، یا اختلال در آبیاری) ارائه دهید.
در رویه قضایی نیز نظر کارشناس در اینگونه اختلافات نقش تعیینکنندهای دارد و دادگاه معمولاً بر اساس میزان ضرر و عرف محل تصمیمگیری میکند.
اگر این موضوع مربوط به یک پرونده است، بفرمایید:
* دیوار در **دقیقاً روی خط مرزی** احداث شده یا داخل سهم یکی از مالکین؟
* زمینها **دارای سند رسمی** هستند یا صرفاً قولنامهای و مشاع؟
* آیا دیوار موجب شده کمباین، تراکتور یا سایر ادوات دیگر نتوانند بهطور متعارف وارد زمین شوند؟
با این اطلاعات، میتوان استدلال حقوقی دقیقتری ارائه کرد.
دیوارکشی در مرز مشاع با رعایت حریم و حقوق همسایه مجاز است.