۱. حق انشعاب (حق استفاده از خدمات)

حق انشعاب آب (امتیاز آب که به نام پدرتان بوده است) در اصل جزو دارایی‌های متوفی (ترکه) محسوب می‌شود و به طور کلی پس از فوت، به تمامی وراث تعلق می‌گیرد. با این حال:

• اگر خانه قبل از تقسیم فقط یک کنتور داشته و این کنتور برای کل ملک بوده است: منطق حقوقی و عرفی حکم می‌کند که حق استفاده از این انشعاب باید در زمان تقسیم ملک (چه با توافق وراث و چه با حکم دادگاه) تعیین تکلیف می‌شد.
• اگر آن کنتور، آب مورد نیاز قسمتی از خانه که حالا سهم ثلث مادرتان است را تأمین می‌کرده است: در تقسیم املاک، سهم هر ورثه یا سهم‌الوصیه (ثلث) باید قابل استفاده باشد. محروم کردن یک قسمت از ملک از انشعابات حیاتی (مثل آب) باعث می‌شود که آن سهم ناقص و غیرقابل استفاده تلقی شود. در چنین شرایطی، معمولاً یا حق انشعاب به قسمتی که اکنون فاقد آب شده است (یعنی سهم مادرتان) واگذار می‌شود یا باید اجازه عبور لوله از سهم وارث دیگر به سهم مادرتان داده شود.
• ثلث (سهم‌الوصیه): اگر پدرتان در وصیت‌نامه قید کرده باشند که ثلث ایشان (که به مادرتان تعلق گرفته) شامل این انشعابات و ملحقات باشد، این می‌تواند مبنای یک ادعای قوی‌تر برای مادرتان باشد، به‌خصوص اگر سهم ثلث بدون آن کنتور قابل استفاده نباشد.

۲. محل فیزیکی نصب کنتور

صرف اینکه کنتور فیزیکی در سهم یکی از وراث افتاده است، به معنای مالکیت مطلق او بر حق انشعاب نیست.

مالکیت زمین با مالکیت حق انشعاب که یک دارایی غیرمنقول است، متفاوت است. اگر وارثی که کنتور در سهم او قرار گرفته، بخواهد حق استفاده از آب را از مادرتان سلب کند، در صورتی که مادرتان هیچ راه دسترسی دیگری به آب نداشته باشند، این عمل معمولاً در محاکم قضایی پذیرفته نمی‌شود، چرا که باعث ضرر و زیان به سهم‌الوصیه و غیرقابل استفاده شدن آن می‌شود.

جمع‌بندی و نتیجه‌گیری

با توجه به اطلاعاتی که ارائه دادید:

1. مالکیت حق انشعاب در ابتدا به تمامی ورثه تعلق دارد، اما در عمل باید به گونه‌ای تعیین تکلیف شود که سهم مادرتان (ثلث) قابل استفاده باشد.
2. اگر این کنتور آب، تنها راه تأمین آب سهم مادرتان باشد، کنتور قبلی از نظر عرفی و قانونی باید به مادرتان تعلق گیرد یا حداقل، حق استفاده و عبور انشعاب برای ایشان تضمین شود.
3. اگر وارث مذکور بخواهد سهم خود را جدا کند، باید راه‌حل مناسبی برای تأمین آب مادرتان در نظر بگیرد. مثلاً ممکن است مادرتان حق داشته باشند کنتور را به سهم خود منتقل کنند یا برای وارث دیگر کنتور فرعی نصب شود و هزینه آن از سهم آن وارث کم شود.

اقدام پیشنهادی

بهترین راهکار برای شما این است که:

1. ابتدا سعی کنید با ورثه به توافق دوستانه برسید. اگر تقسیم‌نامه یا صورت‌جلسه‌ای برای تقسیم ارث تنظیم شده است، آن را دقیقاً مطالعه کنید که آیا در آن به مسئله انشعابات اشاره شده است یا خیر.
2. در صورت عدم توافق، حتماً با مدارک موجود به یک وکیل متخصص مراجعه کنید. وکیل می‌تواند بر اساس تقسیم‌نامه و قوانین، درخواست تأمین دلیل یا الزام ورثه به تعیین تکلیف انشعابات را از طریق دادگاه مطرح کند.

اینکه سهمی از ملک مسکونی فاقد آب باقی بماند، در تقسیم صحیح و قانونی ملک جایز نیست.

در تقسیم ارث، کنتور آب به عنوان یک حق انشعاب و دارایی مستقل شناخته می‌شود که لزوماً تابع مالکیت زمینی که در آن واقع شده نیست و متعلق به تمام وراث یا کسی است که در تقسیم‌نامه مالک آن شناخته شده است. اگر در توافقات رسمی یا عادی، این امتیاز به مادر (بابت ثلث یا سهم‌الارث) واگذار نشده باشد، مالک فعلی زمین نمی‌تواند به تنهایی ادعای مالکیت کند و باید طبق ضوابط اداره آب برای جابجایی یا تفکیک آن اقدام قانونی صورت گیرد. با توجه به اینکه کنتور به نام پدر بوده، اکنون جزو ماترک محسوب می‌شود و اگر اولویت با طبقه اول و همسر متوفی باشد، مادر می‌تواند برای تامین آب بخش خود، از طریق مراجع قانونی حق استفاده یا الزام به جابجایی کنتور را پیگیری کند.

با درود توافقات و تقسیمات حاصله حائز اهمیت است، العقود تابعه للقصود عقد تابع قصد طرفین است باید دید به چه روش انتقال یافته است و مقصود و اراده باطنی به چه شکل بوده است. 

با سلام و احترام؛ حقوق ارتفاقی (مانند حق آب و مجرای آن) با تقسیم ملک از بین نمی‌روند و ملکِ منقسم با همان وضعیت سابق به وراث می‌رسد؛ لذا کنتور مذکور به عنوان بخشی از مشاعات و تأسیسات، متعلق به کل ماترک بوده و وارثی که کنتور در سهم اوست، حق قطع انشعاب یا ممانعت از بهره‌برداری سایر وراث را ندارد. در صورت ممانعت، مادر می‌تواند دادخواست حقوقی مطرح کند.