پاسخ کوتاه و مستقیم به پرسش شما این است: خیر، صرفاً با ارائه گواهی انحصار وراثت نمیتوانید فقط سهم خودتان را لولهگذاری کنید. این کار شما بدون جلب رضایت خواهرانتان یا طی مسیر قانونی، میتواند برایتان دردسرساز شود.
اما این پایان کار نیست و راهحلهای روشنی وجود دارد.
(۱) چرا لولهگذاری فقط برای سهم خودتان الان ممکن نیست؟
۱-۱. مالکیت مشاعی: تا زمانی که ارث پدری بین شما و خواهرانتان تقسیم (افراز) نشده باشد، تمام ذرات این زمینها در مالکیت مشاعی همه ورثه است. این یعنی شما مالک یک قطعه مشخص و مجزا نیستید که بتوانید در آن مستقلاً اقدام کنید، بلکه در تکتک وجبهای آن با خواهرانتان شریک هستید.
۱-۲. ضرورت رضایت همه شرکا: هرگونه تصرف و اقدام عمرانی در ملک مشاعی، طبق قاعده کلی «اذن شریک» (برگرفته از مواد ۵۷۱ و ۵۸۱ قانون مدنی)، نیازمند رضایت تمام شرکاست. ورود پیمانکار به زمین و عملیات لولهگذاری یک تصرف حقوقی و فیزیکی مهم است و مخالفت حتی یک شریک (خواهرانتان) آن را غیرقانونی میکند. اقدام بدون رضایت آنها میتواند از طرف ایشان منجر به شکایت کیفری با عنوان «تصرف عدوانی» یا «تخریب و ممانعت از حق» شود.
(۲) راهکارهای عملی و قانونی برای حل مشکل
شما برای پیشبرد این پروژه در سهم خود، باید وضعیت اشاعه را پایان دهید. در اینجا سه مسیر پیش رو دارید:
۲-۱. افراز (تقسیم) زمین:
این منطقیترین و قطعیترین راهکار است. شما میتوانید با ارائه دادخواست «افراز» (تقسیم) ملک مشاعی به دادگاه، درخواست کنید که سهمها به صورت فیزیکی از هم جدا شوند. پس از آن، شما مالک قطعه مشخصی میشوید و میتوانید هر اقدامی از جمله لولهگذاری را در آن انجام دهید. یک نکته بسیار مهم: اگر زمینها «اراضی کشاورزی» یا «مزروعی» هستند، قانون از خرد شدن آنها و غیراقتصادی شدن قطعات جلوگیری میکند. در این صورت، اگر قابل افراز نباشد، دادگاه دستور فروش ملک را میدهد و پول آن بین ورثه تقسیم میشود.
۲-۲. استفاده از ظرفیت طرحهای دولتی (امکان ویژه پروژه شما):
از آنجایی که این لولهگذاری در چارچوب یک طرح ملی (پایاب سد) و توسط بخش خصوصی با مجوز دولت انجام میشود، وضعیت کمی متفاوت است. این طرحها دارای مجوزهای قانونی خاص برای ورود به اراضی هستند. شما و خواهرانتان میتوانید با «مجری طرح» صحبت کنید و توضیح دهید که در مالکیت مشاع هستید. معمولاً در چنین طرحهایی، مجری به منظور جلوگیری از توقف پروژه، این اختیار را دارد که با استناد به قوانین تملک اراضی برای طرحهای عمومی و عمرانی، پس از کارشناسی و پرداخت حقوق قانونی سایر وراث، عملیات اجرایی را انجام دهد. این کار فشار را از روی شما برمیدارد و موضوع را از یک دعوای خانوادگی به یک اقدام در چارچوب اجرای طرح ملی تبدیل میکند.
۲-۳. گرفتن حکم مدیریت از دادگاه:
اگر قادر به گرفتن رضایت نیستید و پروژه لولهگذاری یک اقدام ضروری برای حفظ و بهرهوری زمین است که عدم انجام آن به مالکیت همه شرکا ضرر میزند، میتوانید از دادگاه درخواست «اذن در اداره مال مشاع» را بکنید. باید به دادگاه ثابت کنید که این لولهگذاری یک عمل ضروری است. اما صادقانه باید گفت که گرفتن این حکم سخت و زمانبر است و موفقیت آن قطعی نیست.
(۳) مهمترین اخطار حقوقی: خودسرانه اقدام نکنید.
اگر بدون رضایت خواهرانتان یا حکم دادگاه، مهندسها را به زمین ببرید، خواهرانتان میتوانند از شما و آنها به اتهام «تصرف عدوانی» (ماده ۶۹۰ قانون مجازات اسلامی) و «ورود به عنف» شکایت کنند که مسئولیت کیفری دارد.
خلاصه راهکار عملی:
بهترین اقدام شما این است که ابتدا از مجری طرح دولتی بخواهید تا بر اساس اختیارات قانونی خود و با پرداخت حقالسهم خواهرانتان، کل پروژه را اجرا کند. همزمان، برای یک راهحل دائمی، دادخواست افراز ملک را به دادگاه بدهید تا سهم شما به طور کامل از سهم خواهرانتان جدا شود.