صلاحیت رسیدگی به اعتراضات مرتبط با اراضی ملی و نقش کمیسیون رفع تداخلات

بر اساس نظریه مشورتی شماره 7/1403/507 مورخ 1403/08/30، در خصوص نحوه رسیدگی به اعتراضات مرتبط با تشخیص اراضی ملی، چند نکته مهم قابل توجه است:

وظایف و صلاحیت کمیسیون رفع تداخلات

طبق تبصره 3 الحاقی به ماده 9 قانون افزایش بهره وری بخش کشاورزی و منابع طبیعی و ماده 54 قانون رفع موانع تولید، وظیفه کمیسیون رفع تداخلات صرفاً بررسی تداخل مقررات ملی شدن اراضی با سایر مقررات موازی و عندالاقتضاء اصلاح نقشه‌ها و اسناد مالکیت است. این کمیسیون صلاحیتی برای تشخیص "ملی بودن" یا "موات بودن" اراضی ندارد.

نقش هیات‌های تعیین تکلیف اراضی اختلافی

براساس تبصره 3 ماده 3 آیین‌نامه اجرایی، رسیدگی به اراضی اختلافی در هیات‌های مربوطه منوط به صدور رأی قطعی کمیسیون رفع تداخلات است. به عبارت دیگر، هیات‌ها موظف‌اند تصمیمات خود را با لحاظ رأی قطعی کمیسیون اتخاذ کنند.

اعتراض به تشخیص اراضی ملی‌شده

مطابق تبصره 1 ماده 9 قانون افزایش بهره‌وری، اعتراض به تشخیص ملی بودن اراضی باید در مهلت مقرر (تا سال 1394) در هیات‌های مربوطه ثبت شده باشد. پس از انقضای این مهلت، ذی‌نفع می‌تواند دعوای خود را در دادگاه ویژه مرکز استان مطرح کند.

جایگاه دادگاه ویژه در رسیدگی به اعتراضات

دادگاه ویژه مرکز استان، بر اساس ماده 9 و ماده 45 قانون رفع موانع تولید، می‌تواند به اعتراضات در مورد تشخیص ملی بودن اراضی رسیدگی کند، حتی اگر کمیسیون رفع تداخلات رأیی صادر کرده باشد. صلاحیت دادگاه ویژه مستقل از تصمیمات کمیسیون بوده و امکان رسیدگی به چنین دعاوی را فراهم می‌کند.

نتیجه‌گیری

کمیسیون رفع تداخلات صرفاً در خصوص رفع اختلافات و اصلاح اسناد نقش دارد و صلاحیتی برای تعیین ملی بودن اراضی ندارد. اعتراض به ملی بودن اراضی، در صورت نبود رسیدگی قطعی در مراجع اداری، باید در دادگاه ویژه استان بررسی شود.