صلاحیت دادگاه صلح و شورای حل اختلاف در قانون جدید شوراهای حل اختلاف مصوب 1402

پرسش‌های اصلی:

صلاحیت دادگاه صلح در دعاوی مالی چگونه تعریف شده است؟
آیا مانند قانون 1394 فقط شامل دعاوی منقول تا نصاب یک میلیارد ریال است یا دعاوی غیرمنقول را نیز شامل می‌شود؟

ملاک تعیین صلاحیت در دعاوی مالی چیست؟
آیا قیمت واقعی خواسته باید ملاک قرار گیرد یا امکان تعیین ارزش خواسته به کمتر از نصاب قانونی وجود دارد؟

مرجع صالح رسیدگی به دعاوی مربوط به اموال غیرمنقول بدون سند رسمی کدام است؟
آیا مرجع صالح در تبصره 4 ماده 20 قانون جدید، دادگاه صلح است یا دادگاه عمومی حقوقی؟

پاسخ‌ها و تحلیل حقوقی:

۱. صلاحیت دادگاه صلح در دعاوی مالی

بر اساس بند 1 ماده 12 قانون شوراهای حل اختلاف مصوب 1402، صلاحیت دادگاه صلح شامل تمامی دعاوی مالی تا نصاب یک میلیارد ریال است.
این عبارت اطلاق دارد و دعاوی مربوط به اموال منقول و غیرمنقول را در بر می‌گیرد.
۲. ملاک تعیین صلاحیت دادگاه صلح

با توجه به نسخ قانون شوراهای حل اختلاف مصوب 1394 و عدم پیش‌بینی صریح درباره قیمت واقعی خواسته، صلاحیت دادگاه صلح تابع مقررات عمومی قانون آیین دادرسی مدنی است.
طبق مواد 61 به بعد قانون آیین دادرسی مدنی، خواهان می‌تواند ارزش خواسته را به نحوی تقویم کند که در چارچوب نصاب قانونی صلاحیت دادگاه صلح قرار گیرد.
۳. مرجع صالح در دعاوی اموال غیرمنقول بدون سند رسمی

تبصره 4 ماده 20 قانون شوراهای حل اختلاف مصوب 1402 بیان می‌کند که رسیدگی به دعاوی مربوط به اموال غیرمنقول فاقد سند رسمی در صلاحیت شورای حل اختلاف نیست.
مرجع صالح می‌تواند دادگاه صلح یا دیگر مراجع قضایی (از جمله دادگاه عمومی حقوقی) باشد.
این تبصره تنها در مقام استثناء کردن مواردی است که در صلاحیت شورای حل اختلاف نیست.