مهریه در سال 1405؛ آیا کاهش ضمانت اجرای مهریه به 14 سکه واقعاً تصویب شده است؟
شاید شما هم در شبکههای اجتماعی شنیده باشید که «حق حبس و جلب برای مهریههای بالای ۱۴ سکه برداشته شد» یا «سقف قانونی مهریه به ۱۴ سکه کاهش یافت». موضوع مهریه و نحوه مطالبه آن همواره یکی از پرچالشترین و داغترین مباحث حقوقی جامعه ما بوده است. با داغ شدن شایعات مختلف پیرامون اصلاحات قانون مهریه در سال ۱۴۰۵، بسیاری از خانمها نگران امنیت مالی خود و بسیاری از آقایان امیدوار به رهایی از زندان شدهاند. اما واقعیت حقوقی چیست؟ در این مقاله تلاش میکنیم مرز میان شایعات فضای مجازی و قوانین واقعی و جاری کشور را مشخص کنیم :
۱. شایعه یا واقعیت؛ قانون ۱۴ سکه چیست؟
بگذارید از همین ابتدا شفاف بگوییم: تا این لحظه، هیچ قانونی مبنی بر اینکه سقف مهریه قانوناً به ۱۴ سکه کاهش یافته یا ثبت مهریه بیش از آن ممنوع باشد، تصویب و نهایی نشده است.
طرحهای مختلفی در مجلس شورای اسلامی در خصوص کاهش سقف ضمانت اجرای کیفری مطرح شده است، اما تا زمانی که یک طرح مراحل قانونی خود را طی نکند و در روزنامه رسمی کشور منتشر نشود، فاقد اثر قانونی است. در حال حاضر، ملاک عمل محاکم خانواده همچنان قوانین مصوب قبلی و رویه قضایی حاکم است.
۲. سقف ۱۱۰ سکه در قانون حمایت خانواده به چه معناست؟
بر اساس قانون فعلی، به ویژه ماده ۲۲ قانون حمایت خانواده، فرمول اجرای مهریه به صورت زیر است:
تا میزان ۱۱۰ سکه بهار آزادی (یا معادل آن): وصول مهریه مشمول ماده ۳ قانون نحوه اجرای محکومیتهای مالی است؛ یعنی اگر مرد مهریه را پرداخت نکند و اموالی هم از او شناسایی نشود، زوجه میتواند حکم جلب (بازداشت) وی را بگیرد، مگر اینکه مرد اعسار خود را ثابت کند.
نسبت به مازاد ۱۱۰ سکه: پرداخت این بخش منوط به توانایی مالی مرد (ملائت زوج) است. به این معنی که اگر مرد اموالی داشته باشد، زوجه میتواند آن را توقیف کند، اما اگر مرد مالی نداشته باشد، بابت مازاد بر ۱۱۰ سکه، مرد هرگز بازداشت یا جلب نخواهد شد.
۳. اعسار و تقسیط مهریه چگونه محاسبه میشود؟
بسیاری از آقایان تصور میکنند با ارائه دادخواست اعسار، پرداخت مهریه کلاً منتفی میشود. این یک باور غلط است.
پس از مطالبه مهریه از سوی زوجه و در صورت عدم توانایی مرد در پرداخت یکجای آن، مرد باید دادخواست «اعسار از پرداخت دفعه واحده» را تقدیم دادگاه کند. دادگاه با بررسی فیش حقوقی، استعلام حسابهای بانکی، املاک ثبت شده و اظهارات شهود، پیشپرداخت و اقساط ماهانهای (مثلاً هر چند ماه یک سکه) را بر اساس نرخ تورم و درآمد واقعی مرد تعیین میکند.
توجه: نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه تاکید میکند که اگر زوج در پرداخت اقساط معینشده تعلل کند، مجدداً خطر جلب و بازداشت وی بابت اقساط معوقه تا سقف ۱۱۰ سکه وجود خواهد داشت.
۴. مسیرهای مطالبه مهریه؛ دادگاه یا اجرای ثبت؟
بر خلاف گذشته که زوجه مستقیماً به دادگاه مراجعه میکرد، امروزه روند قانونی مطالبه مهریه تغییر کرده است:
مرحله اول (اجباری): زوجه ابتدا باید به دفترخانهای که عقد در آن ثبت شده مراجعه کند و تقاضای صدور اجراییه نماید.
مرحله دوم (اداره ثبت): پرونده به اداره اجرای اسناد رسمی ثبت ارجاع میشود تا اموال احتمالی مرد (حساب بانکی، خودرو، ملک) استعلام و توقیف گردد. همچنین زوجه میتواند شوهر را ممنوعالخروج کند.
مرحله سوم (دادگاه خانواده): تنها در صورتی که طی دو ماه مالی از مرد یافت نشود یا ظرف ۶ ماه پرونده به نتیجه نرسد، زوجه میتواند با اخذ گواهی مربوطه، به دفاتر خدمات الکترونیک قضایی مراجعه کرده و دادخواست مطالبه مهریه را از طریق دادگاه خانواده پیگیری کند.
پرسشهای متداول :
۱. آیا انتقال اموال به نام دیگران قبل از مطالبه مهریه جرم است؟
اگر اثبات شود که مرد به قصد فرار از دین و برای امتناع از پرداخت مهریه، اموال خود را به نام نزدیکان خود انتقال داده است، این معامله قابل ابطال بوده و تحت شرایطی میتواند جنبه کیفری پیدا کند.
۲. تکلیف حق حبس زوجه چیست؟
تا زمانی که مهریه به طور کامل به زوجه تسلیم نشده باشد (در صورتی که مهریه حالّ باشد و موجل نباشد)، زوجه میتواند از ایفای وظایفی که در برابر شوهر دارد امتناع کند و این امتناع مسقط حق نفقه وی نخواهد بود.
۳. آیا حقوق ماهیانه مرد بابت مهریه قابل توقیف است؟
بله، در صورتی که مرد کارمند باشد، اگر فرزند یا همسر دیگری داشته باشد یکچهارم، و در غیر این صورت یکسوم از حقوق وی تا پرداخت کامل مهریه توقیف میشود.
منابع و استنادات قانونی خانواده:
قانون حمایت خانواده مصوب ۱۳۹۱/۱۲/۰۱ با اصلاحات بعدی.
نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه در خصوص نحوه اعمال ماده ۲۲ قانون حمایت خانواده و محکومیتهای مالی.
محمدهادی رادفر
وکیل پایه یک دادگستری
نظر یا سوال خود را بنویسید
پاسخ وکیل بعد از بررسی زیر همین مطلب نمایش داده میشود.