تفاوت نحله و اجرت المثل ایام زندگی مشترک از حقوق مالی زوجه

شمیم ملاحسینی- وکیل پایه یک دادگستری و مدرس دانشگاه، کارشناس ارشد حقوق جزا و جرم شناسی    

تمامی حقوق مالکیت معنوی مربوط به تالیف و انتشار این مقاله متعلق به شمیم ملاحسینی می باشد. حق چاپ و نشر مطالب این وبلاگ به صورت الکترونیکی یا غیر الکترونیکی محفوظ می باشد.

نحله و اجرت المثل ایام زندگی مشترک هر دو از حقوق مالی زن در قانون ایران هستند، اما تفاوت‌های اساسی با یکدیگر دارند:

نحله: در لغت به معنای بخشش یا هدیه است. در اصطلاح حقوقی، مالی است که دادگاه با توجه به توانایی مالی زوج و مدت زمان زندگی مشترک، به زن مطلقه (در صورت عدم تعلق اجرت المثل) پرداخت میکند.

 شرایط تعلق:

    1_ طلاق از سوی مرد درخواست شده باشد.

    2_ زن مستحق دریافت اجرت المثل نباشد (یعنی کارهایی که در منزل انجام داده به قصد تبرع باشد و قصد دریافت مزد نداشته باشد).

  3_ دادگاه با در نظر گرفتن سال‌های زندگی مشترک و کارهایی که زن در منزل انجام داده و همچنین وضعیت مالی مرد، مبلغی را تعیین می‌کند.

4_زمان مطالبه: تنها پس از طلاق و قبل از ثبت رسمی آن قابل مطالبه است.

اجرت المثل ایام زندگی مشترک (اجرت المثل کارهای زن در منزل):

تعریف اجرت المثل: در صورتی که زن در طول زندگی مشترک، به دستور مرد یا با اذن او کارهایی را خارج از وظایف شرعی و قانونی خود (مانند خانه‌داری، آشپزی، تربیت فرزندان و...) انجام داده باشد و این کارها به قصد عدم تبرع (یعنی با قصد دریافت مزد) انجام شده باشد، می‌تواند اجرت المثل این کارها را از مرد مطالبه کند.

شرایط تعلق:

 1_ زن کارهایی را در منزل انجام داده باشد که از وظایف شرعی و قانونی او نبوده است.

 2_ این کارها به دستور مرد یا با اذن او انجام شده باشد.

3_ زن قصد تبرع (رایگان انجام دادن کار) نداشته باشد.

4_ زمان مطالبه: هم در طول زندگی مشترک و هم پس از طلاق قابل مطالبه است.

تفاوت‌های اصلی نحله و اجرت المثل:

1. قصد انجام کار: در اجرت المثل، زن باید قصد عدم تبرع (یعنی قصد دریافت مزد) داشته باشد، در حالی که در نحله، این موضوع مطرح نیست و حتی اگر زن کارهای خانه را به قصد تبرع انجام داده باشد، باز هم می‌تواند مستحق نحله باشد.

2. زمان مطالبه: اجرت المثل هم در طول زندگی مشترک و هم پس از طلاق قابل مطالبه است، اما نحله فقط پس از طلاق و در صورت عدم تعلق اجرت المثل به زن، قابل مطالبه خواهد بود.

3. مبنای پرداخت: اجرت المثل بر مبنای ارزش کارهایی است که زن در منزل انجام داده است، اما نحله بیشتر جنبه ارفاقی و حمایتی دارد و با توجه به وضعیت مالی مرد و مدت زمان زندگی مشترک تعیین می‌شود.

4. ماهیت حقوقی: اجرت المثل یک دین و تعهد است که در صورت اثبات، مرد موظف به پرداخت آن است، اما نحله بیشتر جنبه هدیه و بخشش دارد.

5. ارتباط با طلاق: نحله فقط در صورت طلاق از سوی مرد و عدم تعلق اجرت المثل به زن مطرح می‌شود، در حالی که اجرت المثل می‌تواند مستقل از طلاق و حتی در طول زندگی مشترک نیز مطالبه شود.

به طور خلاصه میتوان چنین عنوان کرد : 

هر دو این موارد حقوق مالی زن هستند، اما اگر زن بتواند ثابت کند که کارهای منزل را به قصد دریافت مزد انجام داده، مستحق اجرت المثل خواهد بود و در غیر این صورت، در صورت طلاق از جانب مرد، می‌تواند نحله را مطالبه کند. زن تنها مستحق دریافت یکی از این دو مورد است.

شمیم ملاحسینی- وکیل پایه یک دادگستری و مدرس دانشگاه، کارشناس ارشد حقوق جزا و جرم شناسی    

تمامی حقوق مالکیت معنوی مربوط به تالیف و انتشار این مقاله متعلق به شمیم ملاحسینی می باشد. حق چاپ و نشر مطالب این وبلاگ به صورت الکترونیکی یا غیر الکترونیکی محفوظ می باشد.