آیا امضای پشت چک صیادی بدون ثبت در سامانه اعتبار دارد؟

مقدمه: یک نگرانی شایع بین دارندگان چک

بسیاری از مراجعین با نگرانی می‌پرسند: «آقای وکیل، من یک چک صیادی (بنفش) دریافت کرده‌ام و شخصی پشت آن را به عنوان ضامن امضا کرده است، اما فراموش کرده یا نخواسته که مراتب ضمانت را در سامانه صیاد ثبت کند. آیا دستم به جایی بند است یا چک من بدون پشتوانه شده؟»

پاسخ کوتاه این است: نگران نباشید، ضمانت کاملاً صحیح است.

قانون چه می‌گوید؟

در قانون جدید چک (اصلاحی ۱۴۰۰)، سخت‌گیری‌های سیستمی و الزام به ثبت در سامانه صیاد، عمدتاً برای دو مورد است:

۱. صدور چک (توسط صاحب حساب)

۲. انتقال چک (ظهرنویسی برای خرج کردن چک)

اما خوشبختانه قانون‌گذار برای «عقد ضمانت» چنین الزام سخت‌گیرانه‌ای قرار نداده است. طبق آخرین رویه‌های حقوقی، ضمانت از چک‌های جدید صیادی همچنان تابع قوانین سنتی تجارت است. یعنی صرفِ امضای فیزیکی ضامن در پشت یا روی برگه چک، برای ایجاد مسئولیت قانونی و پرداخت بدهی کافی است و عدم ثبت آن در سامانه صیاد، رافع مسئولیت ضامن نیست.

نکته طلایی و حیاتی برای وصول وجه

با اینکه امضای ضامن معتبر است، اما یک پیچیدگی مهم وجود دارد:

بانک‌ها معمولاً فقط به کسی پول می‌دهند که نامش در سامانه باشد. بنابراین اگر ضامن در سامانه تایید نکرده باشد، شما برای گرفتن پولتان از ضامن، احتمالاً نمی‌توانید مستقیم از بانک اقدام کنید و باید مسیر قانونی دادگاه را طی کنید.

در دادگاه، ضامن ممکن است ادعا کند: «من چک را برای انتقال امضا کردم نه ضمانت!» (چون انتقال بدون ثبت باطل است، او می‌خواهد از پرداخت فرار کند).

اینجاست که نقش یک وکیل متخصص مشخص می‌شود تا با استناد به ظرافت‌های قانونی اثبات کند این امضا بابت ضمانت بوده و ضامن را محکوم به پرداخت اصل پول، خسارت تاخیر و هزینه دادرسی کند.

توصیه پایانی:

اگر چکی دارید که ضامن دارد اما در سیستم ثبت نشده، قبل از هر اقدامی (مثل برگشت زدن یا شکایت) حتماً با یک وکیل مشورت کنید تا متن دادخواست شما طوری تنظیم شود که راه فرار ضامن بسته شود

✍️ به قلم سید اشکان جلالی

وکیل پایه یک دادگستری و مشاور حقوقی