کلاهبرداری جرمی است که با توسل به وسایل متقلبانه (حیله و فریب) فریب خوردن دیگری و در نتیجه بردن مال او محقق میشود. نکته مهم این است که صرف دروغگویی کلاهبرداری نیست دروغ باید با صحنه سازی و نیرنگ همراه باشد تا جرم کیفری محسوب شود.
فیشینگ عملی مجرمانه است که در آن افراد سودجو با جعل هویت بانکها یا سازمانهای معتبر، از طریق ارسال ایمیل، پیامک یا ساخت صفحات جعلی، کاربران را به ارائه اطلاعات محرمانه مانند رمزهای بانکی فریب میدهند. این جرم در قانون جرائم رایانهای، مصداقی از کلاهبرداری رایانهای شناخته شده و برای آن مجازات سنگینی پیشبینی شده است.
بر اساس این اصل که از مسلّمات حقوق جزا بوده و در اصل ۳۶ قانون اساسی و ماده ۲ قانون مجازات اسلامی نیز انعکاس یافته است، هیچ رفتاری جرم نیست، هیچ مجازاتی قابل اعمال نیست و هیچ مرجع صالحی برای رسیدگی وجود ندارد، مگر آنکه ارتکاب عمل، نوع و میزان مجازات و صلاحیت محکمه، قبلاً به موجب قانون تعیین و تصریح شده باشد.