7 نکته حقوقی مهم که قبل از امضای قراردادهای تجاری باید بدانید

۷ نکته مهم قبل از امضای قراردادهای تجاری

بخش قابل توجهی از اختلافات تجاری نه به دلیل سوءنیت طرفین، بلکه به علت ابهام، نقص یا پیش‌بینی نکردن شرایط احتمالی در زمان تنظیم قرارداد به وجود می‌آید. یک قرارداد دقیق باید علاوه بر تعیین تعهدات اصلی، تکلیف وضعیت‌های غیرعادی و اختلافات احتمالی را نیز از قبل روشن کند.

۱. مشخصات و اختیار طرفین را بررسی کنید

پیش از امضای قرارداد باید مشخص شود شخصی که قرارداد را امضا می‌کند، واقعاً اختیار ایجاد تعهد برای خود یا شرکت مربوط را دارد.

در قرارداد با شرکت‌ها، بررسی آخرین تغییرات شرکت، صاحبان امضای مجاز و حدود اختیارات مدیران اهمیت ویژه‌ای دارد. صرف درج نام و مهر شرکت همیشه برای ایجاد تعهد کافی نیست.

۲. موضوع قرارداد باید دقیق و قابل اندازه‌گیری باشد

عبارات کلی مانند «انجام کلیه خدمات مورد نیاز» یا «تحویل کالا با کیفیت مناسب» ممکن است در آینده منشأ اختلاف شوند.

نوع کالا یا خدمت، مقدار، کیفیت، مشخصات فنی، محل و زمان تحویل و استانداردهای مورد توافق باید تا حد امکان روشن و قابل اثبات باشند.

۳. روش و زمان پرداخت را شفاف تعیین کنید

صرفاً درج مبلغ قرارداد کافی نیست. بهتر است مشخص شود:

• هر پرداخت در چه تاریخی انجام می‌شود؛

• پرداخت از چه طریقی است؛

• در صورت استفاده از چک، مشخصات چک‌ها چیست؛

• عدم پرداخت هر مرحله چه اثری بر ادامه قرارداد دارد؛

• آیا طرف مقابل حق تعلیق یا فسخ قرارداد خواهد داشت یا خیر.

۴. ضمانت اجرای تخلف را جدی بگیرید

قراردادی که تعهدات زیادی دارد ولی برای نقض آن‌ها ضمانت اجرای روشنی پیش‌بینی نکرده، در عمل می‌تواند اجرای دشواری داشته باشد.

حسب مورد می‌توان برای تأخیر یا عدم انجام تعهد، وجه التزام، حق فسخ، حق تعلیق اجرای تعهدات یا سایر ضمانت‌های قراردادی را پیش‌بینی کرد.

مهم این است که ضمانت اجرا متناسب با نوع تعهد و ساختار همان قرارداد طراحی شود.

۵. شرایط فسخ و خاتمه قرارداد را از قبل مشخص کنید

طرفین معمولاً هنگام انعقاد قرارداد بر اجرای موفق آن تمرکز دارند؛ در حالی که یکی از مهم‌ترین قسمت‌های قرارداد، تعیین نحوه پایان همکاری است.

باید مشخص شود در چه شرایطی هر یک از طرفین حق فسخ دارند، اخطار باید چگونه ارسال شود، برای رفع تخلف چه مهلتی وجود دارد و پس از پایان قرارداد چه تعهداتی همچنان باقی می‌ماند.

۶. تکلیف حوادث خارج از اختیار طرفین را مشخص کنید

وقایعی مانند تغییر مقررات، ممنوعیت‌های قانونی، حوادث طبیعی یا سایر اتفاقات خارج از کنترل طرفین ممکن است اجرای قرارداد را دشوار یا غیرممکن کند.

وجود یک بند دقیق درباره شرایط فورس‌ماژور و آثار آن بر زمان‌بندی، مسئولیت‌ها و امکان خاتمه قرارداد می‌تواند از اختلافات بعدی جلوگیری کند.

۷. روش حل اختلاف را آگاهانه انتخاب کنید

در پایان قرارداد معمولاً عبارتی مانند «در صورت بروز اختلاف از طریق مراجع قانونی اقدام خواهد شد» درج می‌شود؛ اما انتخاب روش حل اختلاف می‌تواند تأثیر زیادی بر هزینه و زمان رسیدگی داشته باشد.

طرفین می‌توانند حسب نوع رابطه تجاری، دادگاه صالح یا داوری را انتخاب کنند. در صورت انتخاب داوری نیز باید موضوعاتی مانند نحوه انتخاب داور، حدود اختیار داور و شیوه ابلاغ به‌طور دقیق تعیین شود.

جمع‌بندی

یک قرارداد تجاری مناسب صرفاً نوشته‌ای برای ثبت توافق فعلی طرفین نیست؛ بلکه باید برای اختلافات و اتفاقات احتمالی آینده نیز پاسخ داشته باشد.

به همین دلیل، بررسی حقوقی قرارداد پیش از امضا معمولاً بسیار کم‌هزینه‌تر از حل اختلاف پس از ایجاد تعهد است.

سید مصطفی میراحمدی
وکیل پایه یک دادگستری و عضو کانون وکلای دادگستری مرکز
شماره پروانه ۳۶۴۸۸
فعال در حوزه حقوق شرکت‌ها، قراردادها و دعاوی تجاری و مالی و ملکی
www.MirLawyer.com

مطالب فوق جنبه عمومی و آموزشی دارد و تصمیم حقوقی درباره هر قرارداد نیازمند بررسی مفاد و شرایط همان پرونده است.