بررسی صلاحیت دادگاه در تغییر عنوان اتهامی

در پاسخ به سوال مطرح شده در خصوص صلاحیت دادگاه در تغییر عنوان اتهامی از یک عنوان به عنوان دیگر، لازم است به نکات حقوقی زیر توجه شود:

۱- صلاحیت دادگاه در تغییر عنوان اتهامی

مرجع رسیدگی کننده اعم از اینکه بدوی و یا تجدیدنظر باشد، با تجویز ماده ۲۸۰ قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ۱۳۹۲ می‌تواند اگر در جریان رسیدگی به پرونده اقدامات ارتکابی متهم را از لحاظ انطباق با عنوان اتهامی مطرح شده صحیح تشخیص ندهد، اما در جریان تحقیقات مقدماتی و رسیدگی اعمال ارتکابی متهم به درستی روشن شده باشد، مکلف است عنوان اتهامی جدید را به متهم تفهیم نماید و پس از اخذ دفاعیات وی نسبت به صدور رأی اقدام کند. این ماده به طور صریح مرحله خاصی از رسیدگی (بدوی و یا تجدیدنظر) را مشخص نکرده است؛ مگر "آن مرجع رسیدگی کننده صلاحیت ذاتی به عنوان جدید را نداشته باشد". این برداشت با نظریه مشورتی شماره ۹۰۶/۹۹/۷ مورخ ۱۳۹۹/۰۶/۳۰ قوه قضائیه نیز همخوانی دارد و مؤید این دیدگاه است که دادگاه تجدیدنظر نیز از این صلاحیت برخوردار است.

۲- وظیفه دادگاه پس از تغییر عنوان اتهامی

دادگاه خود می‌تواند با عنوان اتهامی جدید رسیدگی کند. همانطور که در بند قبلی اشاره شد، با توجه به ماده ۲۸۰ قانون آیین دادرسی کیفری، در صورت تغییر عنوان اتهامی، دادگاه مکلف است:

• تفهیم اتهام جدید

عنوان اتهامی جدید را به متهم تفهیم کند.

• اخذ دفاعیات

فرصت کافی برای ارائه دفاع در خصوص عنوان اتهامی جدید را به متهم بدهد.

• صدور رأی

پس از طی مراحل فوق و اطمینان از رعایت حقوق دفاعی متهم، خود مبادرت به صدور رأی با عنوان اتهامی جدید نماید و نیازی به ارسال پرونده به مرجع رسیدگی کننده قبلی نیست.

۳- وضعیت رسیدگی در دیوان عالی کشور

در دیوان عالی کشور، تغییر عنوان اتهامی صورت نمی‌گیرد زیرا رسیدگی در دیوان عالی کشور اساساً شکلی است و دیوان وارد ماهیت پرونده نمی‌شود. وظیفه دیوان عالی کشور نظارت بر انطباق آرای صادره با قوانین و مقررات است. لذا، تغییر عنوان اتهامی در مرحله دیوان عالی کشور متصور نیست.